Муьан - Салйан игтисади району
Салйан, Нефтчала, Сабирабад, Саатлы, Билясувар инзибати районлары, Яли -Байрамлы шящяри
Яразиси - 7, 2 мин кв.км
Ящалиси - 574,5 мин няфяр
Тябии шяраити:
Кцр-Араз овлаьынын мяркязи щиссясиндя, Кцр - Араз чайларынын ашаьы ахынын йерляшян районунун тябии шяраити демяк олар ки, йекжинсдир. Яразисинин чох щиссяси океан сявиййясиндян ашаьыда олмагла башдан-баша дцзянликдян ибарятдир.
Йайы гураг кечян мцлайим исти иглимя , йарымсящра вя гуру чюл иглиминя малик Мцьан - Салйан районунун кянд тясяррцфаты сащяляри сцн'и сувармайа ясасланыр. Щаванын орта иллик температуру 14-15 С дяряжя, йаьынтынын орта иллик мигдары 250-280мм арасында дяйишир.
Файдалы газынтылар
Игтисади районун нефт вя кимйа сянайеси йерли хаммала ясасланмышдыр. Нефт сянайесинин инкишафына Эировдаь, Мишовдаь, Кцрсянэи, Гарабаьлы, Нефтчала вя Хыллы нефт вя газ йатагларынын хцсуси ящямиййяти вардыр. Нефтчала вя Хыллы ейни заманда зянэин йод-бром йатагларына маликдир.
Игтисадиййаты:
Районун сянайеси електрик енеръиси, йцнэцл сянайе, унцйцтмя вя гарышыг йем истещсалы, нефт вя газ щасилаты цзря ихтисаслашмышдыр. Кимйа вя нефт кимйасы игтисади районун перспектив сянайе сащяляриндяндир. Нефтчала йод-бром заводу, Салйан пластик кцтля е"малы заводу йерли вя Абшерон игтисади районундан эятирилян хаммал ясасында ишляйир.
Игтисади район дахилиндя сянайе вя мцлки тикинтилярин эенишлянмяси иля ялагядар олараг тикинти материалларына тялябат артмагдадыр. Тикинти материаллары сянайеси ясасян Яли Байрамлы шящяриндя йерляшян дямир-бетон мя"мулатлары вя дренаъ борлары заводлары, Сабирабад шящяриндяки сянайе комбинаты иля тямсил олунмушдур. Бу сянайе мцяссисяляри йыьма дямир-бетон мя"мулатлар вя конструксийалар дренаъ борулары вя тязйигсиз борулар, кярпиж, шифер вя с. мящсуллар истещсал едир.
Игтисади районун инкишафы цчцн балыг сянайеси сащяляри дя хцсуси ящямиййят кясб едир. Щал-щазырда ясасян кустар шякилдя щяйата кечирилян балыг тядарцкц вя сатышыны, мцасир тялябляря жаваб верян истещсал сащяляри иля явяз етмяк, йени технолоэийалары тятбиг етмяк вя йени нюв мящсуллар истещсал етмяк имканы веряжякдир.
Кянд тясяррцфаты
Игтисади районун ящатя етдийи цмуми торпаг сащясинин 62% кянд тясяррцфаты цчцн йарарлыдыр ки, бунун да 90% суварылыр.
Муьан - Салйан зонасында кянд тясррцфатынын инкишафы цчцн , якин сащяляринин мящсулдарлыьынын артырылмасы , суварма тядбирляринин тякмилляшдирилмяси, шоран торпагларын мелиорасийа васитясиля сафлашдырыламасыны тяляб едир. Беля ки, мювжуд су каналларынын, су тяжщизаты вя суварылма системляриндя бярпа ишляри апарылмалыдыр.
Игтисади районун кянд тясяррцфаты тарихян памбыгчылыг, тахылчылыг, цзцмчцлцк, щейвандарлыгда ихтисаслашмышдыр.
Щал-щазырда юзялляшмя нятижясиндя шяхси мцлкиййятя кечмиш торпаг сащяляриндя ися, йерли сащибкарлар кор-тябии сурятдя базарын тялабатыны билмядян, кянд тясяррцфаты мящсуллары истещсал едирляр. Нятижядя, хаммал, эцбря , кейфиййятли тохум, техника проблемляри иля йанашы , ян ясас сатыш проблемини чох заман щялл едя билмирляр.
Реэионда тядарцк, тяжщизат вя сатыш функсийасыны щяйата кечиря билян структурларын йарадылмасы йерли сащибкарларын бир чох проблемини щялл етмяк имканыны йарадарды. Бу жцр структурлар , сащибкарларын юз вясаити , жялб олунмуш вясаитляр вя йа эцзяштли кредитляр щесабына йарадыла билярди.
Реэионда ейни заманда кянд тясяррцфаты мящсулларынын е"малы cащяляринин йарадылмасына да бюйцк ещтийаж вардыр. Эцзяштли шяртлярля аваданлыьын тяжщизатынын тяшкил олунмасы вя йа аваданлыг алышы цчцн эцзяштли кредитлярин верилмяси проблеми щялл едя билярди.
Няглиййат
Муьан-Салйан игтисади району нисбятян сых няглиййат шябякясиня маликдир. Ясас истифадя олунан няглиййат васитяляри дямирйол вя автомобилдир. Район яразисиндян Бакы -Яли Байрамлы- Османлы, Бакы - Астара кими мцщцм хятляри кечир. Автомобил няглиййаты райондахили йцк вя сярнишин дашынмасында мцстясна ящямиййятя маликдир.
Районлар цзря кянд тясяррцфаты биткиляринин якин сащяляри (ща)
| Шящяр / Район
|
1996 |
1997 |
1998 |
1998-жи иля 1997 % |
| Салйан |
41765 |
37248 |
31392 |
84,3 |
| Нефтчала |
42446 |
36326 |
25456 |
70,1 |
| Сабирабад |
60175 |
54334 |
40956 |
75,4 |
| Саатлы |
41582 |
38380 |
35226 |
91,8 |
| Яли-Байрамлы |
43 |
- |
- |
- |
| Пушкин |
- |
- |
- |
- |
| Жями |
186011 |
166288 |
133030 |
321,6 |
Районлар цзря кяндли (фермер) тясяррцфатлары
| Шящяр / Район
|
1+ сайы / ядяд |
ишляйянлярин сайы/няфяр |
| Салйан |
96 |
370 |
| Нефтчала |
264 |
1023 |
| Сабирабад |
2290 |
2978 |
| Саатлы |
- |
- |
| Яли-Байрамлы |
- |
- |
| Пушкин |
- |
- |
| Жями |
2650 |
4371 |
1998-жи илдя шящяр вя районлар цзря ясас фондларын вя капитал гойулушларынын истифадя едилмяси
| Шящяр / Район
|
Ясас фондлар
|
Капитал гойулушу |
Тикинти-Гурашдырма ишляри |
| Салйан |
19959,4 |
52579,1 |
27186,9 |
| Нефтчала |
1832,2 |
1857,2 |
1795,4 |
| Сабирабад |
5554,8 |
5555,4 |
5283,5 |
| Саатлы |
- |
- |
- |
| Яли-Байрамлы |
5124,1 |
11070,8 |
10295,9 |
| Жями |
32470,5 |
71062,5 |
44561,7 |
Шящяр вя районлар цзря тижарятин мювжцд олан бцтцн нювляриндя пяракяндя ямтяя дювриййяси
| Шящяр / Район
|
1996 |
1997 |
1998 |
| Салйан |
1,09 |
1,21 |
1,22 |
| Нефтчала |
0,64 |
0,61 |
0,59 |
| Сабирабад |
1,19 |
1,15 |
1,14 |
| Яли-Байрамлы |
0,75 |
0,8 |
0,72 |
| Жями |
3,67 |
3,77 |
3,67 |
Шящяр вя районлар цзря йашайыш евляринин истифадяйя верилмяси
| Шящяр / Район
|
1995 |
1996 |
1997 |
1998 |
| Салйан |
10,4 |
5,7 |
6,3 |
9 |
| Нефтчала |
1,9 |
2,5 |
2,5 |
3,9 |
| Сабирабад |
19,8 |
9,1 |
8,8 |
6,3 |
| Яли-Байрамлы |
18,3 |
11,7 |
9,6 |
4,9 |
| Жями |
50,4 |
29 |
27,2 |
24,1 |