Ширван игтисади району
Шамахы, Исмайыллы, Аьсу, Кцрдямир, Ужар, Эюйчай, Аьдаш, Зярдаб инзибати районлары
Яразиси – 12070 мин кв.км
Ящалиси – 876,8 мин няфяр
Ширван игтисади районунун 526 йашайыш мянтягяси вардыр. Бунлардан 8-и шящяр, 7-си шящяр типли гясябя вя 511 кянд йашайыш мянтягяляридир.
Тябии шяраити:
Игтисади районун яразиси даьлыг вя дцзянлик зоналара бюлцнцр. Районун иглими исти вя гураглыгдыр. Яразидя йаьынты гейри-бярабяр пайланмышдыр. Ширван дцзцндя орта иллик йаьынты 500-510 мм-дир. Мяркязи дцзянликдя йерляшян Зярдаб, Кцрдямир районларында 335-360 мм, Исмайыллы вя Шамахыда 600-800 мм-дир.
Игтисади район мящдуд су ещтийатына маликдир. Дахили ещтийат щесабына нисбятян йахшы су тя"минатына малик даьятяйи щиссядя бурадан ахан Тцрйанчай, Эюйчайдан, Эирдиманчайдан, Аьсучайдан сувармада интенсив истифадя едилир. Лакин йайда бу чайларда су кяскин сурятдя азалдыьындан онлар сувармайа олан тялабаты юдямир. Йашайыш мянтягяляриндя ящалинин вя тясяррцфатларын тялабатындан асылы олараг су сярфини низама салмаг, сянайе мцяссисяляри цчцн гапалы су тяжщизаты системи йаратмаг, даьлыг зонанын ялверишли йерляриндя сцн"и эюлляр йаратмаг кими тядбирлярин эюрцлмяси зяруридир.
Файдалы газынтылар
Игтисади район мцхтялиф файдалы газынты сярвятляриля зянэин дейилдир. Бурада тикинти материаллары – даш, чынгыл, гум, эил йатаглары вардыр. Районун эил, ящянэ, гум ещтийатларындан сямяряли истифадя етмякля игтисади районда бишмиш кярпиж, кирямит, шифер истещсалыны хейли артырмаг цчцн эениш имканлар вардыр. Инди ижтимаи вя фярди тясяррцфатларын тикинти материалларына артан тялабатыны нязяря алараг Аьсу, Эюйчай вя Аьдаш шящярляриндя районларарасы ящямиййятя малик кярпиж, кирямит заводларынын тикилмяси файдалы оларды.
Ширван игтисади районунун даьлыг зонасы мцалижя вя курорт ящямиййятли минерал суларла зянэиндир. Тяркиби ясасян щидрокорбанатла, кцкцрдля зянэин олан булагларын суйундан мцалижя вя ичмяк цчцн истифадя едилир. Мешяляр, эюзял мянзяряляр, мейвя баьлары иля ящатя олунмуш минерал булаглар бурада туризм базалары, истиращят евляринин йарадылмасына имкан верир.
Игтисадиййаты:
Ширван игтисади району вахтиля чохсащяли сянайе комплексиня малик олмушдур. Районун игтисадиййатында електроенерэетика, машынгайырма вя метал е"малы, мешя вя аьаж е"малы. Тикинти материаллары, йцнэцл вя йейинти сащяляри мцщцм йер тутурду. Районун йцнэцл сянайеси ясасян памбыгтямизлямя, тикиш вя халчачылыг истещсалы иля тямсил олунмушду. Республиканын диэяр реэионларында олдуьу кими кечид дюврцнцн аьыр шяраити бу ройонда фяалиййят эюстяряряк дювлят мцяссисяляри вя юзялляшдирилмиш мцяссисялярин тяняззцля уьрамасына сябяб олмушдур.
Реэионун ямяк ресурслары вя игтисади потенсиалыны нязяря алараг, инвестисийа гойулушлары вя йерли сащибкарлара кредит вясаитляриндян истифадя етмяк имканынын верилмяси сянайенин реабилитасийа тядбирляринин, ейни заманда йени йцнэцл вя йейинти сянайе мцяссисяляринин йарадылмасынын щяйата кечирилмясини мцмкцн едя биляр.
Инкишаф потенсиалы олан сащяляр ашаьыдакылардыр:
Тикинти сянайе базасы
Инерт материаллар щасилаты
Гурашдырма дямир-бетон мя"мулаты заводу
Мешя вя аьаж е"малы
Мебел вя синклянмиш габ-гажаг истещсалы
Тохужулуг
Бойаг-нахыш, тикиш, ялжяк фабрикляри
Комвол комбинаты
Мейвя ширяси сехи
Ун комбинаты
Чюряк заводу вя с.
Кянд тясяррцфаты
Ширван игтисади району ири кянд тясяррцфаты районларындан биридир. Игтисади районун торпагларынын 57% кянд тясяррцфатына йарарлыдыр, бунларын да 32-32% - и суварылыр. Кянд тясяррцфатына йарарлы торпагларын 62% Шамахы, Исмайыллы вя Аьсу районларынын пайына дцшцр. Бу зонада йарарлы торпагларын 37% -дян чоху якин цчцн истифадя едилир. Бунларын ися 70%-и суварылыр.
Ширван дцзцндя ящали тарихян памбыгчылыг, тахылчылыг, цзцмчцлцк вя щейвандарлыгда ихтисаслашмышдыр. Нар, мейвя, бостан мящсуллары да йетишдирилир. Щал-щазырда ящали ясасян тахылчылыг вя щейвандарлыг иля мяшьул олур.
Ширванын суварма якинчилийи зонасында шорлашмайа гаршы мцбаризя, еляжя дя ашынмыш торпагларын рекултивасийасы, суварманын, минерал эцбрялярин дцзэцн тятбиги тядбирляринин щяйата кечирилмяси зяруридир. Беля ки, йералты суларын торпаьын сятщиня йахынлашмасы, узун мцддят давам едян интенсив суварма шяраитиндя бухарланманын шиддятли эетмяси торпаьын шоранлашмасына сябяб олур.
Няглиййат
Ширван игтисади району эениш няглиййат шябякясиня маликдир. Бурада няглиййатын бцтцн нювляриндян -дямирйол, автомобил, чай вя щава няглиййатындан истифадя едилир. Ширван игтисади районунун яразисиндян кечян Бакы - Тбилиси дямирйол маэистралы тякжя Эцржцстан иля дейил диэяр МДБ юлкяляри иля игтисади ялагялярин йарадылмасына имкан верир.
Районлар цзря кянд тясяррцфаты биткиляринин якин сащяляри (ща)
| Шящяр / Район
|
1996 |
1997 |
1998 |
1998-жи иля 1997 % |
| Шамахы |
22169 |
14506 |
13868 |
95.6 |
| Исмайыллы
|
30743 |
26608 |
24352 |
91.5 |
| Аьсу
|
249 |
22813 |
15746 |
69 |
| Эцрдямир |
38604 |
33667 |
26829 |
79.7 |
| Ужар |
23507 |
19378 |
13877 |
71.6 |
| Эюйчай
|
23195 |
19988 |
12994 |
65 |
| Аьдаш
|
27978 |
26284 |
23480 |
89.3 |
| Зярдаб
|
25362 |
22453 |
14831 |
66.1 |
| Жями |
191807 |
185697 |
145977 |
627.8 |
Районлар цзря кяндли (фермер) тясяррцфатлары
| Шящяр / Район
|
1+ сайы / ядят |
ишляйянлярин сайы/няфяр |
| Шамахы |
11 |
56 |
| Исмайыллы
|
1618 |
8064 |
| Аьсу
|
- |
- |
| Эцрдямир |
60 |
263 |
| Ужар |
29 |
74 |
| Эюйчай
|
- |
- |
| Аьдаш
|
6 |
23 |
| Зярдаб
|
- |
- |
| Жями |
1724 |
8480 |
1998-жи илдя шящяр вя районлар цзря ясас фондларын вя капитал гойулушларынын истифадя едилмяси
| Шящяр / Район
|
Ясас фондлар
|
Капитал гойулушу |
Тикинти-Гурашдырма ишляри |
| Исмайыллы
|
1550.1 |
1679.4 |
1482.4 |
| Аьсу
|
2203.2
|
2354 |
2231.1 |
| Эцрдямир |
60 |
280.9 |
250.5 |
| Ужар |
10708 |
8941.1 |
8454.4 |
| Эюйчай
|
5735 |
5833 |
5545.3 |
| Аьдаш
|
7290 |
7363.7 |
6999.2 |
| Зярдаб
|
1262.7 |
1262.7 |
1199.6 |
| Жями |
28809 |
27714.8 |
26162.5 |
Шящяр вя районлар цзря тижарятин мювжцд олан бцтцн нювляриндя пяракяндя ямтяя дювриййяси
| Шящяр / Район
|
1996 |
1997 |
1998 |
| Шамахы
|
0.71 |
0.79 |
0.73 |
| Исмайыллы
|
0.65 |
0.63 |
0.64 |
| Аьсу
|
0.56 |
0.54 |
0.56 |
| Эцрдямир |
0.8 |
0.81 |
0.8 |
| Ужар |
0.69 |
0.78 |
0.65 |
| Эюйчай
|
0.85 |
0.91 |
0.91 |
| Аьдаш
|
0.86 |
0.83 |
0.8 |
| Зярдаб
|
0.38 |
0.37 |
0.35 |
| Жями |
5.5 |
5.66 |
5.44 |
Шящяр вя районлар цзря йашайыш евляринин истифадяйя верилмяси
| Шящяр / Район
|
1995 |
1996 |
1997 |
1998 |
| Шамахы |
9.7 |
6 |
2.4 |
6.1 |
| Исмайыллы
|
15.2 |
10.5 |
9.5 |
4.7 |
| Аьсу
|
3.7 |
4.4 |
3.4 |
4 |
| Эцрдямир |
11.1 |
8.3 |
3.5 |
0.2 |
| Ужар |
1.6 |
2.3 |
1.2 |
- |
| Эюйчай
|
18.6 |
10.9 |
10.5 |
24.3 |
| Аьдаш
|
37 |
12 |
22.9 |
8.7 |
| Зярдаб
|
- |
1.8 |
1.5 |
1.5 |
| Жями |
96.9 |
56.2 |
54.9 |
49.5 |