Суал 5:

Мцяссисялярин, ташкилатларын, йени щцгуги шяхслярин "милли мянсубиййяти" вармы?

Жаваб:

Щцгуги шяхсляря мяхсус "милли мянсубиййяти" анлайышы онларын щансы дювлятя аиддиййяти билдирир. "Милли мянсубиййяти" йеканя сайылан физики шяхслярдян фяргли олараг щцгуги шяхсляр щям "милли мянсубиййяти" щям дя ики вя йа даща чох "милли мянсубиййяти" ола билярляр. Онларын "милли мянсубиййят" мясяляси ишкцзар ямялиййатларынын юлкя щцдудларыны ашдыьы андан орталыьа чыхыр. Бу заман тясяррцфат дювриййяси иштиракчылары вя яразисиндя яжняби ширкятин фяалиййят эюстяряжяйи цчцн дярщал мцяййян проблемляр йараныр. Мясялян, яжняби щцгуги шяхс щансы гайдалар ясасында йарадылыб, щцгуги габилиййят ящатяси ня гядярдир, яжняби щцгуги шяхся мяхсус вя кянар юлкядя йерляшян ямлакын щяжми, веркиляр щарада юдянилмялидир?"

Ганунверижилик бахымындан бу суалларын бир щиссяси мцлки-щцгуг нормалары, диэярляри ися верэилярля баьлыдыр. Одур ки, суалларын бир гисми бейннялхалг хцсуси щцгуг нормалары, диэярляри ися дювлятлярин бейнялхалг сазиш нормаларындан вя дювлят дахили щцгуг нормаларындан ибарят верэи ганунверижилийи нормалары (харижи елементин иштирак етдийи верэи щцгугпозунтусу бейнялхалг хцсуси щцгуг системиня аид едилмир) иля тянзимлянир.

Бунларын ящямиййяти тякжя бейнялхалг верэи планлашдырылмасы жящяти иля юлчцлмцр. Айры-айры дювлятлярин яразисиндя диэяр дювлятлярин тясяррцфат субйектляринин фяалиййяти цчцн мцхтялиф шяраит (мясялян, идхал малларына эюря эюмрцк рцсцм вя йыьымларынын мцхтялиф дяряжяляри) йарадылмышдыр.

Айры-айры дювлятлярдя щцгуги шяхслярин "милли мянсубиййят" инин мцййянляшдирилмясиня мцхтялиф йанашмаларын щяр щансы бир унификасийасынын олмасы юз милли яразиляриндян кянарда фяалиййят эюстярярян щцгуги шяхсляр цчцн мцяййян щалларда чятинликляр йарана биляр.

Гейд етмяк лазымдыр ки, бир сыра дювлятлярдя яжняби щцгуги шяхсляр анжаг гаршылыглы шякилдя таныныр, диэярляриндя ися бу щал бейнялхалг мцгавилялярин мювжудлуьундан асылыдыр, башгаларында ися анжаг щцгуги шяхсин мяншя дювлятинин фяалиййят эюстяриляжяк дювлят тяряфиндян рясми танынмасы иля баьлы олур.